اسماعيليان : خواجه نصير الدين طوسى تا شروع حملهء دوم مغولها به رهبرى هلاكو خان و تسليم ركن الدين خور شاه ، مدتى را در قلعهء « ميمون دژ » و مدتى ديگر را قلعه الموت ، از قلاع اسماعيليه ، سپرى كرد . يكى از تبعات تسليم شدن خور شاه اين بود كه وى و تمامى همراهانش به جز خواجه نصير الدين طوسى و دو پزشك به نامهاى « موفق الدوله » و « رئيس الدوله » كه هلاكو خان آنان را به اردوى خودش ملحق نمود ، به قتل برسند . اينك ببينيم اسماعيليان چه كسانى هستند : اسماعيليان فرقه‌اى هستند كه پس از امام جعفر صادق عليه السلام به امامت فرزندش اسماعيل اعتقاد دارند . اينان با چنين عقيده‌اى از شيعهء دوازده امامى ( جعفرى ) كه قائل به امامت امام موسى كاظم عليه السلام پس از امام جعفر صادق عليه السلام مىباشند ، جدا شدند . حكومت فاطميان داراى چنين مذهبى بود . اما پس از مرگ خليفهء فاطمى ، مستنصر ، شكاف بزرگى ميان صفوف اسماعيليان فاطمى روى داد . زيرا پس از مستنصر ، فرزندش ابو القاسم احمد خلافت را به دست گرفت . اشكال كار اين بود كه اين فرد ، نه فرزند بزرگ مستنصر بود و نه از نظر برخى از اسماعيليان ، شايستگى وليعهدى را داشت ، بلكه از نظر اين دسته از اسماعيليان برادر ديگر وى ، « نزار » ، شايستهء خلافت بود . به نظر اينان مستنصر